2023
Występowanie
Złoża rud niklu występują na Dolnym Śląsku (mapa). Są to złoża rud krzemianowych niklu typu saprolitowego (wietrzeniowego), związane z masywami zserpentynizowanych paleozoicznych skał ultrazasadowych – perydotytów. Rudy te były eksploatowane ze złoża w Szklarach koło Ząbkowic Śląskich do 1983 r.
Zasoby i wydobycie
Stan zasobów rud niklu nie uległ zmianie w 2023 r. Bilansowe zasoby geologiczne złóż rud niklu w Polsce rozpoznane w kategoriach B i C1 wynoszą 17,21 mln t rudy i 125,0 tys. t metalu (przy zawartości brzeżnej 0,8% Ni). Zasoby pozabilansowe wynoszą 21,32 mln t rudy i 84 tys. t metalu. W złożu Grochów występują jedynie rudy pozabilansowe.
Zasoby prognostyczne rud krzemianowych niklu zalegających w niewielkich i odizolowanych gniazdach w kenozoicznych zwietrzelinach serpentynitowych w północnej, wschodniej i południowej otulinie bloku gnejsowego Gór Sowich na Dolnym Śląsku wynoszą szacunkowo ok. 25 tys. t niklu*.
Oprócz rud typu wietrzeniowego nikiel jest metalem współwystępującym w złożach rud miedzi monokliny przedsudeckiej (w ilości około 128.16 tys. t). W 2023 r. odzyskano w procesie technologicznym rud siarczkowych 2 127 t siarczanu niklu.
Stopień rozpoznania zasobów i stan zagospodarowania poszczególnych złóż, a także wielkość wydobycia zestawiono w tabeli 1, a zasoby szacunkowe niklu współwystępującego w złożach rud miedzi – w tabeli 2.
Opracowli: Agnieszka Malon, Marcin Tymiński, Stanisław Z. Mikulski
* Mikulski S. Z., Sadłowska K., 2020 – „Rudy niklu (nickel ores)”. W: „Bilans perspektywicznych zasobów kopalin Polski wg stanu na 31.12.2018 r.” (red. Szamałek K., Szuflicki M., Mizerski W.): 168-173. PIG-PIB, Warszawa.
2022
Występowanie
Złoża rud niklu występują na Dolnym Śląsku (mapa). Są to złoża rud krzemianowych niklu typu saprolitowego (wietrzeniowego), związane z masywami zserpentynizowanych paleozoicznych skał ultrazasadowych – perydotytów. Rudy te były eksploatowane ze złoża w Szklarach koło Ząbkowic Śląskich do 1983 r.
Zasoby i wydobycie
Stan zasobów rud niklu nie uległ zmianie w 2022 r. Bilansowe zasoby geologiczne złóż rud niklu w Polsce rozpoznane w kategoriach B i C1 wynoszą 17,21 mln t rudy i 125,0 tys. t metalu (przy zawartości brzeżnej 0,8% Ni). Zasoby pozabilansowe wynoszą 21,32 mln t rudy i 84 tys. t metalu. W złożu Grochów występują jedynie rudy pozabilansowe.
Zasoby prognostyczne rud krzemianowych niklu zalegających w niewielkich i odizolowanych gniazdach w kenozoicznych zwietrzelinach serpentynitowych w północnej, wschodniej i południowej otulinie bloku gnejsowego Gór Sowich na Dolnym Śląsku wynoszą szacunkowo ok. 25 tys. t niklu*.
Oprócz rud typu wietrzeniowego nikiel jest metalem współwystępującym w złożach rud miedzi monokliny przedsudeckiej (w ilości około 129,07 tys. t). W 2022 r. odzyskano w procesie technologicznym rud siarczkowych 2 239 t siarczanu niklu.
Stopień rozpoznania zasobów i stan zagospodarowania poszczególnych złóż, a także wielkość wydobycia zestawiono w tabeli 1, a zasoby szacunkowe niklu współwystępującego w złożach rud miedzi – w tabeli 2.
Opracowli: Agnieszka Malon, Marcin Tymiński, Stanisław Z. Mikulski
* Mikulski S. Z., Sadłowska K., 2020 – „Rudy niklu (nickel ores)”. W: „Bilans perspektywicznych zasobów kopalin Polski wg stanu na 31.12.2018 r.” (red. Szamałek K., Szuflicki M., Mizerski W.): 168-173. PIG-PIB, Warszawa.
2021
Występowanie
Złoża rud niklu występują na Dolnym Śląsku (mapa). Są to złoża rud krzemianowych niklu typu saprolitowego (wietrzeniowego), związane z masywami zserpentynizowanych paleozoicznych skał ultrazasadowych – perydotytów. Rudy te były eksploatowane ze złoża w Szklarach koło Ząbkowic Śląskich do 1983 r.
Zasoby i wydobycie
Stan zasobów rud niklu nie uległ zmianie w 2021 r. Bilansowe zasoby geologiczne złóż rud niklu w Polsce rozpoznane w kategoriach B i C1 wynoszą 17,21 mln t rudy i 125,0 tys. t metalu (przy zawartości brzeżnej 0,8% Ni). Zasoby pozabilansowe wynoszą 21,32 mln t rudy i 84 tys. t metalu. W złożu Grochów występują jedynie rudy pozabilansowe.
Zasoby prognostyczne rud krzemianowych niklu zalegających w niewielkich i odizolowanych gniazdach w kenozoicznych zwietrzelinach serpentynitowych w północnej, wschodniej i południowej otulinie bloku gnejsowego Gór Sowich na Dolnym Śląsku wynoszą szacunkowo ok. 25 tys. t niklu*.
Oprócz rud typu wietrzeniowego nikiel jest metalem współwystępującym w złożach rud miedzi monokliny przedsudeckiej (w ilości około 102,45 tys. t). W 2020 r. odzyskano w procesie technologicznym rud siarczkowych 2 058 t siarczanu niklu.
Stopień rozpoznania zasobów i stan zagospodarowania poszczególnych złóż, a także wielkość wydobycia zestawiono w tabeli 1, a zasoby szacunkowe niklu współwystępującego w złożach rud miedzi – w tabeli 2.
Opracowali: Agnieszka Malon, Marcin Tymiński, Stanisław Z. Mikulski
* Mikulski S. Z., Sadłowska K., 2020 – „Rudy niklu (nickel ores)”. W: „Bilans perspektywicznych zasobów kopalin Polski wg stanu na 31.12.2018 r.” (red. Szamałek K., Szuflicki M., Mizerski W.): 168-173. PIG-PIB, Warszawa.
2020
Występowanie
Złoża rud niklu występują na Dolnym Śląsku (mapa). Są to złoża rud krzemianowych niklu typu saprolitowego (wietrzeniowego), związane z masywami zserpentynizowanych paleozoicznych skał ultrazasadowych – perydotytów. Rudy te były eksploatowane ze złoża w Szklarach koło Ząbkowic Śląskich do 1983 r.
Zasoby i wydobycie
Stan zasobów rud niklu nie uległ zmianie w 2020 r. Bilansowe zasoby geologiczne złóż rud niklu w Polsce rozpoznane w kategoriach B i C1 wynoszą 17,21 mln t rudy i 125,0 tys. t metalu (przy zawartości brzeżnej 0,8% Ni). Zasoby pozabilansowe wynoszą 21,32 mln t rudy i 84 tys. t metalu. W złożu Grochów występują jedynie rudy pozabilansowe.
Zasoby prognostyczne rud krzemianowych niklu zalegających w niewielkich i odizolowanych gniazdach w kenozoicznych zwietrzelinach serpentynitowych w północnej, wschodniej i południowej otulinie bloku gnejsowego Gór Sowich na Dolnym Śląsku wynoszą szacunkowo ok. 25 tys. t niklu*.
Oprócz rud typu wietrzeniowego nikiel jest metalem współwystępującym w złożach rud miedzi monokliny przedsudeckiej (w ilości około 102,45 tys. t). W 2020 r. odzyskano w procesie technologicznym rud siarczkowych 2 058 t siarczanu niklu.
Stopień rozpoznania zasobów i stan zagospodarowania poszczególnych złóż, a także wielkość wydobycia zestawiono w tabeli 1, a zasoby szacunkowe niklu współwystępującego w złożach rud miedzi – w tabeli 2.
Opracował: Stanisław Z. Mikulski
* Mikulski S. Z., Sadłowska K., 2020 – „Rudy niklu (nickel ores)”. W: „Bilans perspektywicznych zasobów kopalin Polski wg stanu na 31.12.2018 r.” (red. Szamałek K., Szuflicki M., Mizerski W.): 168-173. PIG-PIB, Warszawa.
2019
Występowanie
Złoża rud niklu występują na Dolnym Śląsku (mapa). Są to złoża rud krzemianowych niklu typu saprolitowego (wietrzeniowego), związane z masywami zserpentynizowanych paleozoicznych skał ultrazasadowych – perydotytów. Rudy te były eksploatowane ze złoża w Szklarach koło Ząbkowic Śląskich do 1983 r.
Zasoby i wydobycie
Stan zasobów rud niklu nie uległ zmianie w 2019 r. Bilansowe zasoby geologiczne złóż rud niklu w Polsce rozpoznane w kategoriach B i C1 wynoszą 17,21 mln t rudy i 125,0 tys. t metalu (przy zawartości brzeżnej 0,8% Ni). Zasoby pozabilansowe wynoszą 21,32 mln t rudy i 84 tys. t metalu. W złożu Grochów występują jedynie rudy pozabilansowe.
Zasoby prognostyczne rud krzemianowych niklu zalegających w niewielkich i odizolowanych gniazdach w kenozoicznych zwietrzelinach serpentynitowych w północnej, wschodniej i południowej otulinie bloku gnejsowego Gór Sowich na Dolnym Śląsku wynoszą szacunkowo ok. 25 tys. t niklu*.
Oprócz rud typu wietrzeniowego, nikiel jest metalem współwystępującym w złożach rud miedzi monokliny przedsudeckiej (w ilości około 68,91 tys. t). W 2019 r. odzyskano w procesie technologicznym rud siarczkowych 1 993 t siarczanu niklu.
Stopień rozpoznania zasobów i stan zagospodarowania poszczególnych złóż, a także wielkość wydobycia zestawiono w tabeli 1, a zasoby szacunkowe niklu współwystępującego w złożach rud miedzi – w tabeli 2.
Opracował: Stanisław Z. Mikulski
* Mikulski S. Z., Sadłowska K., 2020 – „Rudy niklu (nickel ores)”. W: „Bilans perspektywicznych zasobów kopalin Polski wg stanu na 31.12.2018 r.” (red. Szamałek K., Szuflicki M., Mizerski W.): 168-173. PIG-PIB, Warszawa.
2018
Złoża rud niklu występują na Dolnym Śląsku (mapa). Są to złoża rud krzemianowych niklu typu saprolitowego (wietrzeniowego), związane z masywami zserpentynizowanych paleozoicznych skał ultrazasadowych – perydotytów. Rudy te były eksploatowane ze złoża w Szklarach koło Ząbkowic Śląskich do 1983 r.
Stan zasobów rud niklu nie uległ zmianie w 2018 r. Bilansowe zasoby geologiczne złóż rud niklu w Polsce rozpoznane w kategoriach B i C1 wynoszą 17,21 mln t rudy i 125,0 tys. t metalu (przy zawartości brzeżnej 0,8% Ni). Zasoby pozabilansowe wynoszą 21,32 mln t rudy i 84 tys. t metalu. W złożu Grochów występują jedynie rudy pozabilansowe.
Zasoby prognostyczne rud krzemianowych niklu, zalegających w niewielkich i odizolowanych gniazdach w kenozoicznych zwietrzelinach serpentynitowych w północnej, wschodniej i południowej otulinie bloku gnejsowego Gór Sowich na Dolnym Śląsku, wynoszą szacunkowo ok. 25 tys. t niklu*.
Oprócz rud typu wietrzeniowego, nikiel jest metalem współwystępującym w złożach rud miedzi monokliny przedsudeckiej (w ilości około 69,92 tys. t). W 2018 r. odzyskano w procesie technologicznym rud siarczkowych 1 732 t siarczanu niklu.
Stopień rozpoznania zasobów i stan zagospodarowania poszczególnych złóż, a także wielkość wydobycia zestawiono w tabeli 1, a zasoby szacunkowe niklu współwystępującego w złożach rud miedzi – w tabeli 2.
Opracował: Stanisław Z. Mikulski
*Mikulski S. Z., 2011 – „Rudy niklu. W: „Bilans perspektywicznych zasobów kopalin Polski wg stanu na 31 XII 2009 r.” (red. S. Wołkowicz, T. Smakowski, S. Speczik): 107-109. PIG-PIB, Warszawa.
2017
Złoża rud niklu występują na Dolnym Śląsku (mapa). Są to złoża rud krzemianowych niklu typu saprolitowego (wietrzeniowego), związane z masywami zserpentynizowanych paleozoicznych skał ultrazasadowych – perydotytów. Rudy te były eksploatowane ze złoża w Szklarach koło Ząbkowic Śląskich do 1983 r.
Stan zasobów rud niklu nie uległ zmianie w 2017 r. Bilansowe zasoby geologiczne złóż rud niklu w Polsce rozpoznane w kategoriach B i C1 wynoszą 17,21 mln t rudy i 125,0 tys. t metalu (przy zawartości brzeżnej 0,8% Ni). Zasoby pozabilansowe wynoszą 21,32 mln t rudy i 84 tys. t metalu. W złożu Grochów występują jedynie rudy pozabilansowe.
Zasoby prognostyczne rud krzemianowych niklu, zalegających w niewielkich i odizolowanych gniazdach w kenozoicznych zwietrzelinach serpentynitowych w północnej, wschodniej i południowej otulinie bloku gnejsowego Gór Sowich na Dolnym Śląsku, wynoszą szacunkowo ok. 25 tys. t niklu*.
Oprócz rud typu wietrzeniowego nikiel jest metalem współwystępującym w złożach rud miedzi monokliny przedsudeckiej (w ilości około 70,44 tys. t). W 2017 r. odzyskano w procesie technologicznym rud siarczkowych 1 790 t siarczanu niklu.
Stopień rozpoznania zasobów i stan zagospodarowania poszczególnych złóż, a także wielkość wydobycia zestawiono w tabeli 1, a zasoby szacunkowe niklu współwystępującego w złożach rud miedzi – w tabeli 2.
Opracował: Stanisław Z. Mikulski
*Mikulski S. Z., 2011 – „Rudy niklu. W: „Bilans perspektywicznych zasobów kopalin Polski wg stanu na 31 XII 2009 r.” (red. S. Wołkowicz, T. Smakowski, S. Speczik): 107-109. PIG-PIB, Warszawa.
2016
Złoża rud niklu występują na Dolnym Śląsku (mapa). Są to złoża rud krzemianowych niklu typu saprolitowego (wietrzeniowego), związane z masywami zserpentynizowanych paleozoicznych skał ultrazasadowych – perydotytów. Rudy te były eksploatowane ze złoża w Szklarach koło Ząbkowic Śląskich do 1983 r.
Stan zasobów rud niklu nie uległ zmianie w 2016 r. w porównaniu do poprzedniego roku. Bilansowe zasoby geologiczne złóż rud niklu w Polsce rozpoznane w kategoriach B i C1 wynoszą 17,21 mln t rudy i 125,0 tys. t metalu (przy zawartości brzeżnej 0,8% Ni). Zasoby pozabilansowe wynoszą 21,32 mln t rudy i 84 tys. t metalu. W złożu Grochów występują jedynie rudy pozabilansowe.
Zasoby prognostyczne rud krzemianowych niklu zalegających w niewielkich i odizolowanych gniazdach w zwietrzelinach serpentynitowych wokół bloku gnejsowego Gór Sowich na Dolnym Śląsku wynoszą szacunkowo ok. 25 tys. t niklu*.
Oprócz rud typu wietrzeniowego, nikiel jest metalem współwystępującym w złożach rud miedzi monokliny przedsudeckiej (w ilości około 70,59 tys. t). W 2016 r. odzyskano w procesie technologicznym rud siarczkowych 2 743 t siarczanu niklu.
Stopień rozpoznania zasobów i stan zagospodarowania poszczególnych złóż, a także wielkość wydobycia zestawiono w tabeli 1, a zasoby szacunkowe niklu współwystępującego w złożach rud miedzi – w tabeli 2.
Opracował: Stanisław Z. Mikulski
*Mikulski S. Z., 2011 – „Rudy niklu. W: „Bilans perspektywicznych zasobów kopalin Polski wg stanu na 31 XII 2009 r.” (red. S. Wołkowicz, T. Smakowski, S. Speczik): 107-109. PIG-PIB, Warszawa.
2015
Złoża rud niklu występują na Dolnym Śląsku (mapa). Są to złoża rud krzemianowych niklu typu saprolitowego (wietrzeniowego), związane z masywami zserpentynizowanych paleozoicznych skał ultrazasadowych – perydotytów. Rudy te były eksploatowane ze złoża w Szklarach koło Ząbkowic Śląskich do 1983 r.
Stan zasobów rud niklu nie uległ zmianie w 2015 r. w porównaniu do poprzedniego roku. Bilansowe zasoby geologiczne złóż rud niklu w Polsce rozpoznane w kategoriach B i C1 wynoszą 17,21 mln t rudy i 125,0 tys. t metalu (przy zawartości brzeżnej 0,8% Ni). W złożu Grochów występują jedynie rudy pozabilansowe.
Zasoby prognostyczne rud krzemianowych niklu zalegających w niewielkich i odizolowanych gniazdach w zwietrzelinach serpentynitowych wokół bloku gnejsowego Gór Sowich na Dolnym Śląsku wynoszą szacunkowo ok. 25 tys. t niklu*.
Oprócz rud typu wietrzeniowego nikiel współwystępuje w złożach rud miedzi na monoklinie przedsudeckiej (w ilości około 71,11 tys. t). W 2015 r. odzyskano w procesie technologicznym rud siarczkowych 2 967 t siarczanu niklu.
Stopień rozpoznania zasobów i stan zagospodarowania poszczególnych złóż, a także wielkość wydobycia zestawiono w tabeli 1.
Opracował: Stanisław Z. Mikulski
*Mikulski S. Z., 2011 – „Rudy niklu. W: „Bilans perspektywicznych zasobów kopalin Polski wg stanu na 31 XII 2009 r.” (red. S. Wołkowicz, T. Smakowski, S. Speczik): 107-109. PIG-PIB, Warszawa.
2014
Złoża rud niklu występują na Dolnym Śląsku (mapa). Są to złoża rud krzemianowych niklu typu saprolitowego (wietrzeniowego), związane z masywami zserpentynizowanych paleozoicznych skał zasadowych i ultrazasadowych. Rudy te były eksploatowane ze złoża w Szklarach k/ Ząbkowic Śląskich do 1983 roku.
Stan zasobów rud niklu uległ zmianie w 2014 r. ze względu na udokumentowanie nowego złoża Szklary 1, wydzielonego ze złoża Szklary-Szklana Góra. Bilansowe zasoby geologiczne złóż rud niklu w Polsce rozpoznane w kategoriach B i C1 wynoszą obecnie 17,21 mln t rudy i 125,0 tys. t metalu (przy zawartości brzeżnej 0,8 % Ni). W złożu Grochów występują jedynie rudy pozabilansowe.
Zasoby prognostyczne rud krzemianowych niklu zalegających w niewielkich i odizolowanych gniazdach w zwietrzelinach serpentynitowych wokół bloku gnejsowego Gór Sowich na Dolnym Śląsku wynoszą szacunkowo ok. 25 tys. t niklu(1).
Oprócz rud typu wietrzeniowego, nikiel jest metalem współwystępującym w złożach rud miedzi monokliny przedsudeckiej (w ilości około 64,31 tys. t). W 2014 r. odzyskano w procesie technologicznym rud siarczkowych 2 658 t siarczanu niklu.
Stopień rozpoznania zasobów i stan zagospodarowania poszczególnych złóż, a także wielkość wydobycia zestawiono w tabeli 1.
Opracował: Stanisław Z. Mikulski
(1)Mikulski S. Z., 2011 – „Rudy niklu. W: „Bilans perspektywicznych zasobów kopalin Polski wg stanu na 31 XII 2009 r.” (red. S. Wołkowicz, T. Smakowski, S. Speczik): 107-109. PIG-PIB, Warszawa.
2013
Złoża rud niklu występują na Dolnym Śląsku (mapa). Są to złoża rud krzemianowych niklu typu saprolitowego (wietrzeniowego), związane z masywami zserpentynizowanych paleozoicznych skał zasadowych i ultrazasadowych. Rudy te były eksploatowane ze złoża w Szklarach k/ Ząbkowic Śląskich do 1983 roku.
Stan zasobów rud niklu nie uległ zmianie. Bilansowe zasoby geologiczne tego złoża rozpoznane w kategoriach B i C1 wynoszą 14,64 mln t rudy i 117,0 tys. t metalu (przy zawartości brzeżnej 0,8 % Ni). W złożu Grochów występują jedynie rudy pozabilansowe.
Zasoby prognostyczne rud krzemianowych niklu zalegających w niewielkich i odizolowanych gniazdach w zwietrzelinach serpentynitowych wokół bloku gnejsowego Gór Sowich na Dolnym Śląsku wynoszą szacunkowo ok. 25 tys. t niklu(1).
Oprócz rud typu wietrzeniowego, nikiel jest metalem współwystępującym w złożach rud miedzi monokliny przedsudeckiej (w ilości około 56,38 tys. t). W 2013 r. odzyskano w procesie technologicznym rud siarczkowych 2 756 t siarczanu niklu.
Stopień rozpoznania zasobów i stan zagospodarowania poszczególnych złóż, a także wielkość wydobycia zestawiono w tabeli 1.
Opracował: Stanisław Z. Mikulski
(1) S. Z. Mikulski 2011 – „Rudy niklu” w „Bilans perspektywicznych zasobów kopalin Polski wg stanu na 31 XII 2009 r.” pod red. S. Wołkowicza, T. Smakowskiego, S. Speczika. PIG-PIB Warszawa
2012
Złoża rud niklu występują na Dolnym Śląsku (mapa). Są to złoża rud krzemianowych niklu typu saprolitowego (wietrzeniowego), związane z masywami zserpentynizowanych paleozoicznych skał zasadowych i ultrazasadowych. Rudy te były eksploatowane ze złoża w Szklarach k/ Ząbkowic Śląskich do 1983 roku.
Stan zasobów rud niklu nie uległ zmianie. Bilansowe zasoby geologiczne tego złoża rozpoznane w kategoriach B i C1 wynoszą 14,64 mln t rudy i 117,0 tys. t metalu (przy zawartości brzeżnej 0,8 % Ni). W złożu Grochów występują jedynie rudy pozabilansowe.
Zasoby prognostyczne rud krzemianowych niklu zalegających w niewielkich i odizolowanych gniazdach w zwietrzelinach serpentynitowych wokół bloku gnejsowego Gór Sowich na Dolnym Śląsku wynoszą szacunkowo ok. 25 tys. t niklu.
Oprócz rud typu wietrzeniowego nikiel jest metalem współwystępującym w złożach rud miedzi monokliny przedsudeckiej (w ilości około 65,36 tys. t). W 2012 r. odzyskano w procesie technologicznym rud siarczkowych 2 600 ton siarczanu niklu.
Stopień rozpoznania zasobów i stan zagospodarowania poszczególnych złóż, a także wielkość wydobycia zestawiono w tabeli 1.
Opracował: Stanisław Z. Mikulski
2011
Złoża rud niklu występują na Dolnym Śląsku (mapa). Są to złoża rud krzemianowych niklu typu saprolitowego (wietrzeniowego), związane z masywami zserpentynizowanych paleozoicznych skał zasadowych i ultrazasadowych. Rudy te były eksploatowane ze złoża w Szklarach k/ Ząbkowic Śląskich do 1983 roku.
Stan zasobów rud niklu nie uległ zmianie. Bilansowe zasoby geologiczne tego złoża rozpoznane w kategoriach B i C1 wynoszą 14,64 mln t rudy i 117,0 tys. t metalu (przy zawartości brzeżnej 0,8 % Ni). W złożu Grochów występują jedynie rudy pozabilansowe.
Zasoby prognostyczne rud krzemianowych niklu zalegających w niewielkich i odizolowanych gniazdach w zwietrzelinach serpentynitowych wokół bloku gnejsowego Gór Sowich na Dolnym Śląsku wynoszą szacunkowo ok. 25 tys. t niklu).
Oprócz rud typu wietrzeniowego nikiel jest metalem współwystępującym w złożach rud miedzi monokliny przedsudeckiej (w ilości około 64,71 tys. t). W 2011 r. odzyskano w procesie technologicznym rud siarczkowych 2 481 ton siarczanu niklu.
Stopień rozpoznania zasobów i stan zagospodarowania poszczególnych złóż, a także wielkość wydobycia zestawiono w tabeli 1.
Opracował: Stanisław Z. Mikulski